De basis
Als basis voor een goede beeldende les kan het beste gebruik gemaakt worden van het cirkelmodel zoals hieronder weergegeven.
Als we de cirkel gaan bekijken kunnen we bekijken wat de verschillende onderdelen zijn die zorgen voor een goed basis voor een beeldende vorm les.
We beginnen met de binnenste cirkel, de basis.
Betekenis: Onder 'betekenis' wordt datgene verstaan. wat het beeld uitdrukt: het geheel van associaties en emoties dat het teweeg kan brengen.
Vorm: Onder 'vorm' verstaan we de verzameling van visuele aspecten die het beeld bepalen. Voor onze lessen geldt: met welke beeldaspecten kunnen de kinderen variëren en betekenis geven?
Materie: Onder 'materie' verstaan we datgene waarvan een kunstwerk van gemaakt is of kan worden gemaakt. Voor onze lessen geldt: Welk materiaal en gereedschap biedt aantrekkelijke mogelijkheden voor de vormvariaties en past bij deze kinderen?
Daarna kijken we naar de buitenste cirkel.
Beschouwing: 'Beschouwing' is bewust en met enige afstand kijken naar de wijze waarop een kunstwerk kan worden waargenomen en betekenis krijgt. Bij onze lessen betekend dat: Welk beeldmateriaal biedt visuele informatie om de kinderen te laten waarnemen, fantaseren, associëren, ordenen en selecteren?
Onderzoek: 'Beeldend onderzoek' is de creatieve ontdekkingstocht naar mogelijkheden met materiaal, variaties in de vorm en het effect op de zeggingskracht van een kunstwerk. Voor het invullen van de lessen geldt voor ons: Hoe worden de kinderen gestimuleerd om creatief te zijn, zelf een invulling te geven en veel uit te proberen?
Werkwijze: Onder 'werkwijze' wordt het handelen met materiaal en gereedschap verstaan, waarmee gerichte vormgevende ingrepen worden uitgevoerd. Voor onze lessen betekend dat: Welke instructies hebben de kinderen nodig om met het materiaal aan de gang te gaan?
Als laatste is er een alles omcirkelende stippenlijn.
Reflectie: Reflectie zorgt voor interactie tussen de procescomponenten. Door te reflecteren stuurt de vormgever zijn handelen in zijn werkproces. Bij onze lessen betekend dat: Welke reflectievragen kunnen kinderen helpen zelf na te denken over wat en hoe ze het willen maken en naar eigen oplossingen te zoeken?
Start stage
Bij de start van mijn stage was mijn groep al druk bezig met een project over multimedia, met dit project zijn de leerlingen aan de slag gegaan met het maken van een korte film. Dit was op mijn stagedag, hierdoor heb ik in het begin niet zelfstandig lessen kunnen geven maar ik heb er wel bij kunnen assisteren en de leerlingen kunnen helpen met bepaalde onderdelen. De leerlingen moesten een korte film maken met alles wat daar bij hoort, zoals bijvoorbeeld het bedenken van een verhaal, het maken van een storyboard, het maken van een script, het maken van attributen, verzorgen van de benodigde kleding, het filmen en het editen van de film. Omdat dit iets was dat de leerlingen zelfstandig moesten doen bestond mijn ondersteuning vooral uit het beantwoorden van vragen en het meedenken over oplossingen bij een probleem of tips over het maken van sommige attributen of de manier van filmen. Aan het einde van het project hebben de leerlingen de gemaakte films aan elkaar getoond.
Kunstweken
In mijn stageperiode ging mijn stageschool bezig met het project: kunstweken. Met dit project besteden de groepen aandacht per groep aan een bepaalde kunstenaar en maken ze hier kunstwerken bij. In overleg met mijn stagebegeleider heb ik de verantwoording voor de kunstweken voor mijn stagegroep op mij genomen. In eerste instantie waren we ingedeeld om naar het werk van Picasso te gaan kijken, maar toen ik verdere informatie verzamelde bleek dat de leerlingen deze kunstenaar al in groep 7 hadden gedaan. Toen heb ik besloten om te gaan kijken naar de kunstenaar Matisse. De lesmethode die aangeboden wordt via kunstweken was naar mijn mening te beperkt en daarom heb ik zelf PowerPointpresentaties gemaakt ter ondersteuning van mijn lessen. Ter introductie heb ik de leerlingen een stelopdracht laten maken over een kunstwerk dat ze zelf moesten opzoeken. De leerlingen kregen de opdracht om op internet te gaan kijken en het eerste kunstwerk dat hun opviel te selecteren en te omschrijven waarom het hun opviel. Dit kon zowel positief als negatief zijn. Daarna moesten ze onderzoek doen na het kunstwerk en proberen te achterhalen wat de naam van de kunstenaar was, de naam van het kunstwerk en de bedoeling van de kunstenaar met het kunstwerk. Mijn doel bij deze les was dat de leerlingen zich ervan bewust werden dat kunst iets persoonlijks is en dat niet iedereen op dezelfde manier naar kunst kijkt. Tijdens mijn tweede les hebben de leerlingen gekeken naar het leven van Matisse en de kunstwerken die hij gemaakt heeft en de technieken die hij hierbij gebruikte. De leerlingen kregen hierbij de opdracht om te kijken welke stijl van kunstwerk hun het meeste aansprak om daar vervolgens zelf een kunstwerk van te maken. Ook kregen ze de vraag om door te geven welke materialen ze hierbij zouden willen gebruiken. Het doel van deze les was de leerlingen bekend te maken met het werk van Matisse en voor mij om te kijken met welke materialen de leerlingen bekend waren om te gebruiken en wat hun voorkeur was. Tijdens de lessen die hierop volgden zijn de leerlingen aan de slag gegaan met het maken van hun kunstwerk. De opdracht die ze hierbij kregen was: het moet in de stijl zijn die je uitgekozen hebt die bij Matisse past en het moet op het werkblad dat je gekregen hebt. De meeste leerlingen konden prima met deze opdracht uit de voeten, er waren een paar leerlingen waarbij ik de opdracht wat heb moeten kaderen omdat ze zelfstandig niet in staat waren bepaalde keuzes te maken ten aanzien van onderwerp en materiaal. Ik was erg blij en verrast met de resultaten van de leerlingen, helaas had ik niet goed gekeken naar het werkblad waardoor een aantal kunstwerken er niet op de goede manier op stonden. De leerlingen mochten twee lesuren besteden aan het maken van de kunstwerken, maar omdat de meesten er zo druk mee bezig waren en toch niet binnen die tijd het kunstwerk of konden krijgen. Heb ik hun tussen de lessen door extra tijd gegeven om het af te maken. Toen de kunstwerken af waren zijn ze opgestuurd naar de organisatie van kunstweken en konden ze na een week online kijken naar hun kunstwerk. Dit kunstwerk konden ze laten plaatsen op verschillende producten en kopen.
De lesformulieren die ik hiervoor gebruikt heb zijn niet de goede, dit komt omdat ik deze lessen gegeven heb voor ik doorgekregen had welke ik hiervoor moest gebruiken. Ik heb het materiaal dat beschikbaar was via het kunstweken project heb ik gecombineerd met zelf gemaakte PowerPoint presentaties. Mijn start was afwijkend van de originele start omdat ik graag wou dat de leerlingen vooral bezig waren met de betekenis van kunstwerken, dit heb ik gedaan omdat tot nu toe de leerlingen wel bezig zijn geweest met technieken en een beperkt aantal materialen maar over het algemeen toch bezig met 'werkjes' en dat wou ik zoveel mogelijk vermijden met mijn lessen.
Feedback
Eerste les
Goed de beginsituatie meegenomen. Hoelang mogen ze zoeken naar een afbeelding? Je kunt hier ook een hele les mee bezig zijn. Wanneer hak je de knoop door?
Kinderen starten meteen, de PowerPoint was duidelijk en aanstekelijk. Het printen lukte niet maar dit was niet eerder: De Chromebook zijn niet overal goed ingesteld maar je blijft rustig.
Tweede les
Fauvisme? / Fausisme? grappig lastig woord.
Duidelijke instructie en goed dat je alle punten nog een keer noemt aan het eind. Het werken via OneNote is heel praktisch. Je lost snel problemen op en iedereen gaat enthousiast aan het werk.
Derde les
Het grootste deel van de leerlingen was goed aan het werk. De andere leerlingen werden door jouw aangestuurd. Het was gezellig druk in de klas maar niet te luid. Helaas waren er een aantal leerlingen die het blad waar ze op werkten niet juist hielden. Dit had voorkomen kunnen worden door dit te benoemen tijdens de instructie.
Beeldende vorming in combinatie met taal
Voor mijn les waarbij ik een zaakvak met kunst combineer heb ik gekozen om een les te geven waarbij de leerlingen een boomgedicht maken en daarna afbeeldingen erbij zetten die te maken hebben met het gedicht. Het doel bij deze les was dat de leerlingen inzien dat je taal ook kunt gebruiken bij kunst.
Aan het begin van de les heb ik de leerlingen een boomgedicht voorgelezen die ik op een papier had gemaakt samen met tekeningen om het boomgedicht heen. Daarna heb ik de leerlingen uitleg gegeven over de opbouw van een boomgedicht en deze regels heb ik op het digibord laten zien aan de leerlingen. Daarna kregen de leerlingen de opdracht om een onderwerp te kiezen die ik op het digibord liet zien, met dit onderwerp moesten ze een boomgedicht maken. De materialen die ze mochten gebruiken waren papier, kleurpotlood, wasco, stiften. Voor het maken van het boomgedicht en de bijbehorende afbeeldingen hebben de leerlingen twee lessen de tijd gekregen om het af te maken.
Pointillistische postzegel
Om te ervaren hoe het is om een methode les te geven, heb ik een les gebruikt uit de methode Laat maar zien. Het is een les die gaat over het maken van een pointillistische postzegel. Deze heb ik gekozen omdat de leerlingen dan een vorm van kunst krijgen aangeboden die ze nog niet gedaan hebben en met materiaal waarmee ze nog niet veel ervaring hebben. Meestal wordt er door de leerkracht of door de leerlingen gekozen voor verf of kleurpotloden. Ik vond het werken met deze methode fijn er was duidelijk omschreven wat de benodigdheden waren en de opbouw van de les is redelijk op dezelfde manier dan als ik zelf zou doen. De resultaten van het werk van de leerlingen is erg mooi geworden, al was het voor sommigen wel erg moeilijk om alleen stippen te gebruiken. Die waren geneigd om het wattenstaafje als kwast te gebruiken. Dit is iets dat ik ook als feedback terug heb gekregen, een aantal leerlingen hebben een specifiekere opdracht nodig. Ik denk dat als ik de volgende keer voor deze leerlingen een verlengde instructie verzorg.
Feedback
De les is goed verzorgt, de materialen die bij deze les gebruikt moeten worden liggen klaar. Duidelijk uitgelegd met goede visuele ondersteuning. Helaas dat een aantal de opdracht niet volledig begrepen hebben, misschien voor de volgende keer voor deze leerlingen een verlengde instructie.
Galaxy explosion book
Door een gesprek aan te gaan met één van de kunst en cultuur coördinatoren van mijn stageschool over wat voor onderwerpen en kunstwerken ze al gedaan hadden voordat ik er was. Kreeg ik de tip om eens te kijken naar het maken van een Galaxy explosion book, ik heb mij daarin verdiept en het gebruik van de verschillende vormen voor het maken sprak mij erg aan. Ik kon dit tevens goed gebruiken voor mijn profilering omdat dit materiaal niet veel gebruikt wordt tijdens de huidige lessen. Het eindproduct van deze lessen is een kunstwerk in de vorm van een boek die je open kunt vouwen waarnaar er een heelal tekening tevoorschijn komt. Ik heb de lessen aan de leerlingen aangeboden op een manier waarop ze niet direct wisten wat het eindproduct was, dit heb ik gedaan omdat een aantal leerlingen erg gevoelig zijn voor het eerder klaar willen zijn. Daardoor denk ik niet dat ze volledig gebruik maken van hun creativiteit. Tijdens de instructie van de eerste les heb ik de leerlingen een filmpje laten zien hoe een Galaxy gemaakt kan worden, daarna hebben de leerlingen een drietal ecoline tekeningen gemaakt met daarop de ondergrond van hun heelal, ze kregen hierbij de opdracht om de kleuren die ze hiervoor gebruikten zoveel mogelijk met water te verdunnen. Tijdens de tweede les was de opdracht om meer diepte in de tekeningen te maken door gebruik te maken van onverdunde ecoline of kleuren die wat donkerder waren. Als laatste moesten ze met een spatzeefje en tandenborstel sterren op de tekeningen spatten.
Toen de tekeningen klaar waren heb ik bij de derde les duidelijk gemaakt wat de bedoeling was voor het eindproduct. De leerlingen kregen elk drie zwarte blaadjes die op een bepaalde manier gevouwen moesten worden, dit heb ik voor gedaan/samen met behulp van een extra groot vouwblaadje. Daarna heb ik uitgelegd hou de blaadjes aan elkaar gelijmd moesten worden. De volgende stap was dat ze een voor en achterkant moesten maken en deze moesten bevestigen aan de zwarte gevouwen blaadjes met aan één kant lint ertussen. Daarna kregen ze de opdracht om de tekeningen die ze gemaakt hadden in vierkanten te knippen van 9 cm bij 9 cm. In totaal hadden ze 10 vierkanten nodig, 4 vierkanten konden ze zo in het boek plakken en van de rest moesten ze driehoeken knippen om deze op de andere plekken te lijmen. Ik heb de tip gegeven om te kijken of er misschien ook iemand wou ruilen met vierkanten of driehoeken, er waren maar een paar leerlingen die dit gedaan hebben. De rest was zeer tevreden met hun eigen werk.
Terugkijkend naar de les vond ik hem erg geslaagd. Er waren bij sommige leerlingen wat strubbelingen omdat ze het stappenplan niet helemaal goed volgenden. Er was ook een aantal die extra instructie nodig hadden maar dit was omdat ze eerder weg moesten in een vorige les omdat het ze naar het VO gingen om te wennen voor volgend schooljaar. En aan de hand van de feedback zou ik een aantal leerlingen direct extra begeleiding geven.
De grootste inspiratie voor dit project heb ik onderstaande document gebruikt waarin het proces goed omschreven is samen met de benodigdheden.
Wat voor mij belangrijk was om dit samen met de leerlingen te doen was dat ik hiermee de leerlingen met andere materialen en technieken kon laten werken dan dat ze anders zouden doen, en in hetzelfde product.
Feedback
De voorbereiding was goed, de materialen die leerlingen nodig hadden waren aanwezig. Je kon zien dat de leerlingen het leuk vonden en goed hun best deden. Er waren een paar leerlingen die het stappenplan niet helemaal goed konden volgen maar die loste je goed op door de extra aandacht die je ze hebt gegeven. Dit overkomt dezelfde leerlingen dus hier zou je de volgende keer misschien eerder op kunnen inspelen.
Musical
Omdat de leerlingen aan het einde van het schooljaar een eindmusical opvoeren heb ik samen met de leerlingen het achtergrond decor gemaakt. De leerlingen hebben zelf bepaald wat erop het decor voor afbeeldingen moest komen, ik heb hun hierbij ondersteund door tips en aanwijzingen te geven ten aanzien van het schetsen van de achtergrond. Daarna hebben de leerlingen het zelf afgemaakt. De hulp die ze gekregen hebben was alleen maar omdat ze er om vroegen.
Maak jouw eigen website met JouwWeb